Fólkaheilsuráðið á Nordisk Rusmiddel Seminar 2019 í Nuuk

24 umboð frá NRS felagsskapinum saman við umboðum í
Grønlendsku landsumsitingini og starvsfólkum, sum arbeiða á rúsevnisøkinum í
Grønlandi tóku lut á seminarinum.


Tað er umráðandi, at varpa ljós á alkoholnýtslu, tí
kanningar vísa, at høg nýtsla av alkoholi í langa tíð førir til medisinskar
sjúkur, og at fyllskapur ofta førir til akutta vanlukkur og skaðar, sum so frá
líður ofta ger fólk sjúk.


Tað er prógvað, at avmarkað atgongd minkar um
rúsdrekkanýtsluna. Øll londini í NRS samstarvinum, uttan Danmark og Grønland
hava einkarsølu. Aldursmarkið fyri at keypa øl og vín í londunum, sum eru við í
NRS samstarvinum liggur millum 16 og 18 ár, meðan aldursmarkið fyri at keypa
spiritus liggur millum 18 og 20 ár. Í Føroyum er aldursmarkið í báðum førum 18
ár, men kanska átti markið fyri spiritus verið sett upp til 20 ár.


Tað var áhugavert at hoyra, hvussu íslendingar hava
fingið broytt alkoholnýtsluna munandi millum ung. Í 90inum lógu ung í Íslandi á
sama høga støði sum danskur ungdómur, tá ið tað kom til alkoholnýtslu, og tí
byrjaðu Íslendingar at seta inn á fleiri økjum. Tey fóru undir at kanna, hvat tey,
sum ikki drekka, hava í felag. Tað vísti seg, at hesi høvdu góð familjusambond,
góðar vinir, góða heilsustøðu og virkið frítíðarlív. Hetta er m.a. í tráð við
høvuðsboðskapin í ABC fyri sálarliga heilsuverkætlanina og nýggja ABC áktakið
“Kveik Ung” hjá Fólkaheilsuráðnum.


Íslendingar fóru m.a. eisini undir at organisera ítróttin
betur, settu útgongubann inni á ávísum støðum ávísar tíðir og styrktu foreldra
samstarvið. Foreldraumboð skuldu m.a. vera í skúlastýrinum eisini á miðnámi,
sum vit kanska skulu arbeiða fyri í Føroyum. Ongar barnaveitslur uttan tilsýn
av vaksnum og promillumarkið fyri at koyra bil bleiv sett til 0,2. Íslendsku kommunurnar
geva øllum møguleika ókeypis at taka lut í frítíðarvirksemi, sum er upplagt at
føroysku kommunurnar eisini gera.


Øll londini banna lýsingar við rúsdrekka, uttan Danmark
og Grønland, har tað bert er bannað at rætta lýsingar við alkoholi til børn og
ung.


Vegleiðingar hjá NRS londunum minna nakað um hvørt annað.
Norra brúkar tó ikki vegleiðingina 7/14 alkohol eindir longur, hetta tí tey meta,
at gransking ikki vísir nóg týðiligt, at ein ávís nøgd hevur heilsuligan
virknað. M.a. vísir nýggj gransking eisini at lægri nøgdir enn 7/14 eisini
kunnu vera heilsuskaðandi. WHO hevur sum so onga beinleiðis vegleiðing, men
7/14 er mark í sambandi við munandi økta vanda fyri heilsuskaðum, og tað hevur
ikki verið ætlanin hjá WHO at brúka 7/14 alkohol eindir, sum mark fyri, hvat tú kanst drekka. Fólkaheilsuráðið
fer nú at umrøða, hvørt tilmælið í Føroyum skal broytast til drekk minst
møguligt, men við tilvísing til nøgdir, har vandin fyri heilsuskaðum økist
hagfrøðiliga.


Vit gerast alsamt eldri og spurningurin er, hvussu vit
skulu fyrihalda okkum til alkoholnýtsluna hjá eldri borgarum, og hvussu skulu
røktarfólk fyrihalda seg á røktarheimum, har alkohol fyllir meir og meir, og
hvussu skulu heimahjálparstarvsfólk fyrihalda seg til tey, sum búgva heima. Fólkaheilsuráðið
fer eisini at koma við átøkum, sum viðgera alkoholnýðslu og eldri.


Samanumtøka frá seminarinum kann lesast her.